RİTİM DE “SEN”!..

Gülşah Erbiçer
Tarih Mart 06, 2018, 2:13 pm
3 mins

Tasavvuf ehli Allah’ın dışımda gerçek bir varlığı kabul etmezken var gibi görülen bu yansıma âlemin Allah’ın tecellisine bağlı olarak her an yeniden yaratıldığını anlatır. Allah’ın ilminde gizli olan varlığın, “ol” diyerek onları “Bâsıt” sıfatıyla varlık âlemine çıkarır, daha sonra “Kâbz” sıfatı ile de onları tekrar asıllarına döndürür. İşte bu anlayış birçok Divân şairlerinin ilgisini çekmiş ve bu konuya şiirlerinde göndermelerde bulunmuşlar.

Divân şiirleri çözümlemesi yapılırken daha çok geleneksel şerh usullerinde beyitteki kelimelerden yola çıkılarak açıklamalar yapılırken merkezden çembere doğru bir anlam yakalama oluşturulmuştur. Lakin bazı beyitleri ise mânâ bütünlüğünden yani çemberden merkeze doğru uygulanan metodda kullanılabilinir. Arka plandan özüne inilirse beyit kendiliğinde açıklanmış ve mânâ bütünlüğü sağlanmış olur. Ve tasavvufun Allah, insan ve âlem ile ilgili temel öğreti ve algılamalarının şiire yansımaları bu yol ile çözümlemede önemli katkılar sağlamaktadır.

Başta Kur’an olmak üzere edebi eserlerin hemen hemen hepsinde simgesel anlatımın mevcut olduğu görülmektedir. Fakat insanların simgesel anlatım kullanmadan da Hakk’ın varlığını anlamaları oldukça zor olduğu için Hakk’ı ve varlığını anlamaları için bulundukları âlemdeki tecrübe ve müşehade ettikleri simgeleri kullanmak oluyordu. Nitekim ki semboller, temsil ettikleri nesnelerin hakikat âlemindeki gerçek şekillerini yansıtırlar.

Düm-tek tınısı kudümün o muazzam şeklinin simgesel anlatımıdır. Kudümden duyulan düm-tek sesi “bir”i hemde görünürdeki “ikilik”i ifade eder. Yani varlık diye bildiğimiz kesret âlemi bir yönüyle var gibi görünürken, diğer bir yönüyle yokluğu temsil eder. Kudüm gibi…

Kâinatta her şeyin bir ritmik yapısı vardır. Kudüm ün ritmik düm-tek’leri misal âleminden ayn-ı sabitedeki varlığın, Allah’ın “kün” emri ile şehadet âlemine inmesi ve buradan tekrar asli yerine, ilm-i ilâhîdeki latif hallerine dönmelerini simgeler.

Ayrıca metinde yer alan düm-tek tınısı ayrıca bir zıtlıktır. Bu âlemde var olan ve birbirinin zıttı ile zıt görünenlerin top yekün uyumunu da ifade eder kudüm.

Ney kuru, değnek kuru

Kudüm üstündeki deri kuru

O halde bu “Allah” sedası nereden geliyor  (Mevlana)

Yorumlar

  • (not be published)